Dijital platformlar aracılığıyla elde edilen gelire ilişkin uluslararası otomatik bilgi alışverişinin (DPI standardı) getirilmesi, ekonominin kayıt dışılaştırılmasına yönelik küresel eğilimin bir parçasıdır. Gelecekteki bir AB üyesi olan Ukrayna, DAC7 Direktifi'ne benzer kurallar uygulamaktadır. Yasanın temel amacı, platform operatörlerini kullanıcı faaliyetleri hakkında rapor vermeye zorlamaktır.
Sudovo-Yurydychna Gazeta'nın bildirdiğine göre, Verkhovna Rada, dijital platformlardan elde edilen gelire ilişkin verilerin otomatik olarak paylaşımını destekledi. Bu, 15111-d sayılı yasa tasarısıdır.
Yasa, dijital platformun mümkün olan en geniş tanımını getiriyor. Buna göre, satıcıların kullanıcılarla bağlantı kurarak raporlama faaliyetlerini gerçekleştirmelerini sağlayan her türlü yazılım, web sitesi veya mobil uygulama platform olarak tanımlanabilir. Platform işletmecisi ise, satıcılarla bu platforma erişim sağlamak üzere anlaşmalar yapan kuruluştur.
Kanun, ödeme işlemleri veya tarafları bir işlem için birbirine bağlama yeteneği olmayan basit reklamcılık gibi tamamen teknik işlevler gerçekleştiren yazılımları "platform" kavramına dahil etmemektedir.
Bildirim faaliyetinden kimler etkileniyor?
Raporlama faaliyetleri, bir platform aracılığıyla ücret karşılığında aşağıdaki hizmet türlerinden herhangi birini sağlamayı içerir:
Gayrimenkul kiralama (konut ve ticari, otopark alanları).
Kişisel hizmetler sunmak (serbest çalışma, çevrimiçi danışmanlık vb. dahil).
Mal satışı.
Araç kiralama.
Tüm kullanıcılar raporlamaya tabi tutulmayacaktır. Kanun, verileri aktarılmayan "hariç tutulan satıcılar" kategorisini öngörmektedir. Bunlar şunlardır:
Devlet organları ve hükümet kuruluşları.
Hisseleri borsalarda işlem gören halka açık şirketler.
"Küçük" satıcılar: Yıl içinde 30'dan az satış yapan ve toplam geliri 2.000 Euro'yu geçmeyen satıcılar.
Bu, OLX'te ikinci el eşya satan sıradan vatandaşlar için önemli bir güvence olsa da, Etsy veya eBay'de aktif satıcılar için tam şeffaflık anlamına geliyor.
Cezalar
Tasarı, kuralları ihlal edenler için kesin sorumluluk getiriyor. İşletmecinin satıcıların gelirine ilişkin rapor sunmaması veya yanlış veri sunması durumunda, asgari ücretin 20 katı (2026 itibarıyla yaklaşık 160.000 UAH) tutarında para cezası uygulanacak.
Ukrayna İş Kanunu'ndaki değişiklik son derece önemlidir. Kanun, Ukrayna İş Kanunu'na kayıtlı olan ve platform üzerinden kişisel hizmetler sunan sorumlu satıcılar ve platform operatörleri arasındaki ilişkilere İş Kanunu'nun uygulanmayacağını açıkça belirtmektedir. Bu, Uber veya Glovo çalışma modelini, medeni ilişkilerin iş ilişkilerine "yeniden nitelendirilmesi" riski olmadan fiilen yasallaştırmaktadır.
Bu reformun en önemli göstergelerini analiz ederek kimleri etkileyeceğini ve kimlerin kapsam dışında kalabileceğini anlayalım.
1. Alkollü içecekler online olarak sadece "Diya"da pasaportla satılıyor.
İnternet üzerinden alkol satışına yönelik kontrolün güçlendirilmesi, sosyal ağlar ve küçük web siteleri aracılığıyla kitlesel olarak satılan, alkolsüz ve vergiden muaf ürünlerin devasa pazarını kapatma girişimidir. "Diya" ile entegrasyon şu anlama gelir:
-
Kesin yaş sınırı: Artık reşit olmayanların "tek tıkla" alkol satın alması imkansız hale gelecek.
-
3 gün içinde bloke edilecek: Bu gerekliliği göz ardı eden veya lisanssız ticaret yapan çevrimiçi mağazalar, vergi dairesinin talebi üzerine 72 saat içinde sağlayıcılar tarafından engellenecektir.
2. “Hariç tutulan (küçük) satıcı” kimdir?
OLX veya Shafi gibi platformlarda kullanılmış eşyalarını (bebek arabası, eski telefon, ceket gibi) satan sıradan insanlar için açık bir güvenlik sınırı vardır. İki koşulun da yerine getirilmesi durumunda verileriniz vergi dairesine gönderilmeyecektir:
Bu göstergelerden en az birini aşarsanız (örneğin, 100 grivnadan 35 ürün veya 3000 eurodan bir araba satarsanız), pazar yeri gelirinizle ilgili verileri Devlet Vergi Dairesine iletmek zorundadır.
3. Reformdan en çok kim etkilenecek?
4. Uber, Bolt ve Glovo'nun Yasallaştırılması
Yasa tasarısının önemli bir artısı, taksi şoförleri ve kuryelerin (sözde) statüsünün düzenlenmesidir. Gig ekonomisiDaha önce, vergi veya çalışma hizmetleri bu tür şirketlere, kuryelerin "kayıt dışı çalışanları" olduğunu belirterek para cezası kesebiliyordu. Şimdi ise bu durum açıkça belirtiliyor: Bu bir iş ilişkisi değildir (İş Kanunu'na göre değil).Dijital platform sadece siparişi veren bir aracıdır ve sürücü/kurye kendi vergilerini ödeyen serbest meslek sahibi bir kişidir.
Özet: Ukrayna'da mal ve hizmetler için kartla yapılan "gri" transferler dönemi nihayet sona eriyor. Büyük oyuncular ve bireysel girişimciler için bu, rekabet ortamının eşitlenmesi anlamına gelirken, kayıt dışı küçük girişimciler için de gölgelerden çıkma zamanının geldiğinin açık bir işaretidir.
